Czy rodzina może sama sprowadzić zmarłego z zagranicy?

W skrócie: prawo na to pozwala, ale wymagań jest wiele

• Kodeks celny Ukrainy przewiduje, że obywatele przewożą przez granicę trumnę ze zmarłym na podstawie pisemnego wniosku i dokumentów, których wymaga prawo.
• Zmarły musi leżeć w hermetycznej trumnie: z zewnątrz drewnianej, a w środku z zalutowanym wkładem cynkowym (ustawa nazywa to hermetyczną metalową trumną). Trumna zostaje zaplombowana.
• Na granicy przedstawia się świadectwo zgonu oraz zaświadczenie, że zmarły i trumna nie zawierają przedmiotów zabronionych. Zaświadczenie wydaje organ kraju zgonu, a konsulat Ukrainy je legalizuje.
• Kraj zgonu ma własne przepisy dotyczące wywozu, a w wielu z nich potrzebne jest osobne zezwolenie. W niektórych krajach zmarłego może przewozić wyłącznie upoważniony lub licencjonowany podmiot, na przykład w Austrii i we Francji. Państwo nie muszą jednak nikogo szukać, bo całą drogę organizujemy i za każdy jej etap odpowiadamy my. W każdym kraju przewóz odbywa się zgodnie z jego prawem.
• Samolotem zmarły podróżuje zwykle w ładowni. To osobny przewóz z własnymi dokumentami.
• Jeśli czegoś zabraknie, zmarłego można zatrzymać: jeszcze w kraju zgonu albo na granicy.

Trumna: hermetyczna i zaplombowana

Prawo ukraińskie wymaga, aby zmarły leżał w hermetycznej metalowej trumnie, którą się plombuje. W praktyce jest to trumna hermetyczna z wkładem cynkowym. Zwykła drewniana trumna bez wkładu nie nadaje się do przewozu przez granicę.

W krajach będących stronami Umowy strasburskiej z 1973 roku wymagania są podobne. Trumna musi być hermetyczna, z materiałem chłonnym w środku. Odpowiednie są dwa rozwiązania: drewniana trumna o ściankach grubości co najmniej 20 mm z zalutowanym wkładem cynkowym albo pojedyncza drewniana trumna o grubości co najmniej 30 mm, wyłożona cynkiem. W przypadku lotu trumna musi mieć zawór wyrównujący ciśnienie albo odpowiednią wytrzymałość, uznaną przez organ kraju wyjazdu.

W Polsce na przykład trumna wywożona za granicę musi być drewniana, obita blachą lub z metalowym wkładem, albo metalowa. Na dno kładzie się warstwę materiału chłonącego wilgoć o grubości 5 cm, trumnę umieszcza się w szczelnej drewnianej skrzyni, a inspektor sanitarny ją plombuje. Plombę zakłada więc nie rodzina, lecz urzędnik.

Więcej w artykule „Trumna i balsamowanie przy sprowadzeniu zmarłego do Ukrainy” oraz na stronie „Trumny i zalutowane wkłady metalowe”.

Dokumenty kraju zgonu i zezwolenie na wywóz

Samo świadectwo zgonu nie wystarczy. Do wywozu zmarłego potrzebne jest jeszcze zezwolenie kraju, w którym nastąpił zgon. Kto je wydaje, zależy od kraju:

• Polska. Zezwolenie na wywóz zmarłego wydaje państwowy powiatowy inspektor sanitarny albo graniczny inspektor sanitarny. Wydaje się je dopiero po złożeniu dokumentów z kraju pochówku; w przypadku Ukrainy są to dokumenty z konsulatu Ukrainy.
• Francja. Zezwolenie na wywóz poza granice kraju wydaje prefekt departamentu, w którym zamknięto trumnę.
• Austria. Do przewozu przez granicę wydaje się wielojęzyczny paszport zwłok (niem. Leichenpass). W większości krajów związkowych wydaje go okręgowy organ administracji w miejscu zgonu, gdy zgon został już zarejestrowany.
• Niemcy. Świadectwo zgonu musi zostać opatrzone apostille. Bez niego dokument jest nieważny dla Ukrainy i blokuje wwóz trumny lub urny.

W krajach będących stronami Umowy strasburskiej zmarłemu towarzyszy specjalny dokument: przepustka dla zmarłego (laissez-passer), zwana też paszportem zwłok. Wydaje się ją po sprawdzeniu, czy dopełniono wszystkich formalności, czy trumna spełnia wymagania i czy znajduje się w niej wyłącznie zmarły oraz rzeczy osobiste przeznaczone do pochówku. Ukrainy nie ma na liście stron Umowy. Dlatego na ukraińskiej granicy ta przepustka sama w sobie nie zastępuje dokumentów ukraińskich.

Wszystkie te dokumenty są w języku kraju, często z apostille i poświadczonym tłumaczeniem na język ukraiński. Pełną listę znajdą Państwo na stronie „Dokumenty do sprowadzenia zmarłego z zagranicy do Ukrainy”.

Samolotem: w ładowni

Linie lotnicze zwykle przewożą zmarłych w ładowni samolotu towarowego albo pasażerskiego. To osobny przewóz z własnymi dokumentami i uzgodnieniami.

Niektóre linie przyjmują wyłącznie zmarłych poddanych balsamowaniu. Czy przyjmą trumnę, zależy od typu samolotu, od wymogów wjazdu oraz od zgody krajów wyjazdu, tranzytu i przeznaczenia. Dokumenty warto uzgodnić z oboma krajami, zanim zarezerwują Państwo przewóz.

Gdy zmarłego przewozimy my, część drogi może odbyć się samolotem: samolot leci na lotnisko w pobliżu Ukrainy, a ostatni odcinek pokonuje pojazd drogowy. Odcinek lotniczy trwa od 2,5 godziny. Droga zmarłego do domu, do Ukrainy, trwa od 24 godzin od chwili odebrania. Więcej na stronie „Transport lotniczy”.

Jeśli myślą Państwo o przewozie na własną rękę

Decyzja należy do Państwa. Jeśli zamierzają Państwo przewieźć zmarłego sami, prosimy najpierw zadzwonić do nas. Powiemy, czego wymaga kraj zgonu w Państwa sytuacji, i podamy cenę pełnego przewozu w ciągu 5 minut, aby mogli Państwo porównać oferty spokojnie, bez presji.

Gdy zmarłego przewozimy my, wszystkie te kroki wykonujemy sami. My bierzemy na siebie dokumenty w kraju zgonu, konsulat, trumnę, przygotowanie zmarłego, drogę i granicę. Nawet tam, gdzie wymagany jest zakład pogrzebowy z licencją, całą sprawę prowadzimy sami, w Państwa imieniu. Działamy od 2015 roku, na podstawie umowy: na stronie podajemy ceny „od”, a kwotę dla Państwa sprawy wpisujemy do umowy przed rozpoczęciem przewozu. Sprowadzenie zmarłego kosztuje od 800 €, w zależności od kraju; ceny według krajów znajdą Państwo na stronie „Cennik”. Gdy zmarły jest w drodze, rodzina może w spokoju przygotować pogrzeb. Jak to zrobić, opisuje artykuł „Jak zorganizować pogrzeb w Ukrainie”.

Jeśli kremacja odbyła się już za granicą, rodzina może też sama przywieźć urnę, z dokumentami na granicę. Jakie dokumenty są potrzebne, opisuje artykuł „Odprawa celna urny z prochami”; o naszej usłudze piszemy na stronie „Przewóz urny z prochami”.

A jeśli nikt z rodziny nie może wyjechać, prosimy przeczytać, jak sprowadzić zmarłego do domu bez wyjazdu.